Navoiy kon-metallurgiya kombinatining (NKMK) ko'p yillarga mo'ljallangan ishlab chiqarish-xo'jalik faoliyati mineral-xom ashyo resurslaridan foydalanish samaradorligini yanada oshirish, ishlab chiqarilayotgan yuqori likvidli mahsulot hajmlarini oshirish va ishlab chiqarishning yangi turlarini jadal rivojlantirish yo'li bilan O'zbekiston Respublikasining iqtisodiy potensiali va ijtimoiy barqarorligini ta'minlashga qaratilgan.

Oltin va uran NKMK ning sanoat korxonasi sifatida butun faoliyati qurilgan asosni tashkil etadi. Bundan tashqari kombinat tomonidan fosforitlar, osh tuzi, sirt qoplash toshlari (gabbro, granit, marmar), qurilish va quymachilik ishlab chiqarishida ishlatiladigan qum, ohaktosh konlari o'zlashtirilmoqda. Ko'p tarmoqli kon-qayta ishlash korxonasi bo'lishiga qaramasdan, kombinat O'zbekistonning iqtisodiy qudratini mustahkamlashga xizmat qiladigan oltin ishlab chiqarishga alohida e'tibor qaratmoqda. NKMK tarkibiga beshta asosiy kon-metallurgiya korxonalari (ularning negizida Navoiy, Uchquduq, Zarafshon, Nurobod, Zafarobod shaharlari qurilgan), "Navoiy mashinasozlik zavodi" ishlab chiqarish birlashmasi va Zarafshon qurilish boshqarmasi kiradi, ularning ta'sir zonasi respublikaning to'rtta viloyatini qamrab olgan. Barcha sanab o'tilgan shaharlar kombinat balansida bo'lib, bir-birlari bilan temir yo'l va avtomobil yo'llari, respublikaning yagona energotizimiga ulangan elektr uzatish liniyalari bilan bog'langan bo'lib, markazlashtirilgan issiqlik va suv ta'minotini o'z ichiga oladigan avtonom tizimlar, ijtimoiy ob'ektlarga ega. Kombinat xo'jalik aloqalarini saqlab qoldi va MDH mamlakatlari va jahon hamjamiyatining ishbilarmon doiralari e'tirofiga sazovor bo'ldi.

O'zbekiston Respublikasi Hukumatining va shaxsan Prezident I.A.Karimovning faol qo'llab-quvvatlashi va g'amho'rligi tufayli kombinat mustaqillik yillarida nafaqat oltin va uran ishlab chiqarish bo'yicha jahonning yetakchi kompaniyalarining birinchi o'nligida saqlanib qoldi, balki o'zining sanoat giganti, betakror davlat korxonasi mavqeini yanada mustahkamladi. Egallab turgan maydoni, faoliyati ko'lami, davlat uchun daromadligigi darajasi, ishlab chiqarish quvvatlarining katttaligi, chiqarilayotgan mahsulot assortimentining kengligi, band bo'lgan xodimlar soni, ijtimoiy dasturlarni moliyalashtirish hajmi bo'yicha kombinat respublikada eng yirik korxona hisoblanib, mintaqaviy rivojlanish va O'zbekistonning ijtimoiy barqarorligiga katta hissa qo'shib kelmoqda. Bugungi kunga kelib, NKMKda 65 mingga yaqin ishchi-xizmatchilar ishlamoqda, ulardan 58% sanoat mahsuloti ishlab chiqarish bilan band. Kombinat kuchli ishlab chiqarish va ijtimoiy infrastrukturaga ega bo'lib, uning maydoni yuzlab kvadrat kilometrlarni egallaydi. Bu yerda farovonligi u yoki bu darajada kombinat bilan bog'liq 250 mingga yaqin kishi yashab, mehnat qilmoqda.

Kombinat faoliyati butun Qizilqum mintaqasining, respublikaning to'rtta viloyati hayotiga ijobiy ta'sir etadi. Odamlarga g'amho'rlik - ijtimoiy siyosat sohasida bizning birinchi navbatdagi vazifamiz. Ishlash va yashash uchun munosib va qulay sharoitlarni ta'minlamasdan turib, porloq kelajak to'g'risidagi har qanday gap mazmunsiz bo'lib qoladi.

O'zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov va Respublika Hukumati Navoiy kombinatiga, uning barqaror ishlashini ta'minlash, dolzarb muammolarini yechish, ishlab chiqarish hajmlarini oshirish, mehnatkashlar va ularning oila a'zolari sog'ligiga, ta'lim va ma'naviy-ma'rifiy masalalarga katta e'tibor qaratmoqda. Bu jihat kombinatning ijtimoiy siyosat sohasida mehnatkashlar, butun mintaqa oldida mas'uliyatini oshirmoqda. NKMK nafaqat ijtimoiy an'analarini saqlab qoldi, balki ularni muvaffaqiyatli rivojlantirmoqda ham. Tibbiy-sanitariya qismlari, pansionatlar, dam olish uylari va bazalari, profilaktoriylar, sport komplekslari, maktabgacha bolalar muassasalari va yozgi sog'lomlashtirish oromgohlarining xo'jalik ta'minoti kombinat hisobidan amalga oshirilmoqda. Ijtimoiy xarakterdagi har yilgi xarajatlar ekvivalentda 80 mln. dollardan oshmoqda, shu jumladan, ijtimoiy soha ob'ektlari ta'minoti uchun 60 mln. dollar sarflanmoqda. NKMK ning ijtimoiy infrastrukturasi umumiy maydoni 2,7 mln.m2 dan iborat turar joy fondi, 200 ming aholini qamrab olgan oltita tibbiy-sanitariya muassasalari, o'quvchilarning soni 2,6 mingta bo'lgan o'quv muassasalari, bolalar va shahardan tashqari sog'lomlashtirish oromgohlari, ikkita profilaktoriy, "Lazurnoe" dam olish uyi va "Gornyak" pansionati, basseynlar, sportzallar, tennis kortlari va boshqa inshootlar, 9 ta madaniyat saroyi, shuningdek ijodiy klublar va badiiy ustaxonalar, shahar parklari, dam olish zonalari va boshqa ob'ektlardan iborat.

Aniq bir maqsadga yo'naltirilgan kadrlar siyosatisiz ishlab chiqarish hajmlarini va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning imkoniyati yo'q. Kadrlar tayyorlash milliy dasturiga muvofiq xodimlardan samarali foydalanish, kombinatni yuqori malakali mutaxassislar bilan ta'minlash kompleks dasturi amalga oshirilmoqda. NKMKda mehnat bozorining joriy va perspektiv talablarining doimiy monitoringi tizimi amal qilmoqda. Xodimlarni oldindan tayyorlash o'quv-ilmiy-ishlab chiqarish kompleksi shakllantirilgan. Mutaxassislar va ishchilarnn tayyorlash, qayta tayyorlashning izchil tizimi korxonaning barcha tarkibiy qismlarini kadrlar bilan ta'minlash imkonini beradi. O'quv markazlarida yo'l davomida ishchilardan tortib rahbarlargacha - barcha toifadagi mehnatkashlar tahsil olmoqdalar va malakalarini oshirmoqdalar. Davlatimiz rahbari ta'kidlagandek, bizning respublikamizda uzluksiz ta'lim tizimi yaratilgan bo'lib, u yoshlarimizning hayotda o'zining munosib o'rnini topishi uchun xizmat qiladi. Davr bilan hamnafas bo'lib, modernizasiyalash, konni qayta ishlash ishlab chiqarishlarini texnik va texnologik yangilash bo'yicha masalalarni hal eta borib, o'tgan yili kombinatda taxminan 2200 yangi ish o'rinlari yaratildi.

Navoiy kombinati uchun oliy ma'lumotli mutaxassislar respublikamiz oliy o'quv yurtlarida, alohida, o'ta talab qilingan mutaxassislar esa yaqin va uzoq xorijning oliy o'quv yurtlarida tayyorlanmoqda. O'rta-maxsus, kasbiy ma'lumotli mutaxassislar Navoiy, Zarafshon va Uchquduq kollejlarida tayyorlanmoqda. 22 mutaxassislik bo'yicha ikki yarim mingdan ortiq o'quvchilar ta'lim olmoqda. Barcha kollejlar o'quv jarayonini yuqori darajada olib borish imkonini beruvchi zamonaviy o'quv-laboratoriya uskunalari, kompyuter va lingafon sinflari, multimedia apparaturalari, o'quv-ishlab chiqarish ustaxonalari bilan jihozlangan.

Bolalar sportini rivojlantirish, sog'lomlashtirish, sog'lom turmush tarzi targ'iboti bo'yicha faol ish olib borilmoqda. Qariyib 30 ming mehnatkashlar va ularning oila a'zolari kombinat sport hayotining faol ishtirokchilaridir. Jismoniy tarbiya- sog'lomlashtirish va ommaviy-sport ishlari 8 ta fizkultura-sport klublarida va 96 ta jismoniy tarbiya jamoalarida olib borilmoqda. Zamonaviy sport komplekslari, suzish basseynlari kombinatimizning har bir mehnatkashi uchun ochiq.. Kombinat sportchilari basketbol, boks, voleybol, badiiy gimnastika, suzish, og'ir atletika, qilichbozlik, pauerlifting, taekvondo, motosport, stritbol, futbol, armrestling, parashyut sporti, kurash bo'yicha xalqaro va respublika miqyosidagi chempionatlarda ishtirok etishmoqda. Kombinat sportchilari medallari shodasida minglab oltin, kumush va bronza medallar bezab turibdi. NKMK sportchilari badiiy gimnastika, og'ir atletika, WTF taekvondo va qilichbozlik bo'yicha Pekinda (2008 y.) o'tkazilgan Olimpiada uyinlarida ishtirok etish uchun lisenziyalarni qo'lga kiritganlar.Umuman olganda, olib borilayotgan jismoniy tarbiya-sog'lomlashtirish va ommaviy-sport ishlari sog'lom turmush tarzini targ'ibot qilish, bolalar sportini rivojlantirish, o'sib kelayotgan avlodni sog'lomlashtirish, kombinatimizning mehnatkashlari va ularning oila a'zolarining barkamol jismoniy rivojlanishiga xizmat qiladi.

NKMK tuzilmasida tibbiy muassasalarning tarmoqlangan tizimli tibbiy-sanitariya bo'limi (TSB) faoliyat olib boradi. TSB da ambulatoriya-piliklinika xizmati beshta kattalar, uchta bolalar, uchta stomatologiya poliklinikalarida, beshta ayollar maslahatxonalarida, umumiy ixtisoslikdagi poliklinikalar qoshidagi ikkita bolalar va ikkita stomatologiya kabinetlarida ko'rsatilmoqda. Bu yerda kombinat xodimlari, ellik mingga yaqin ularning farzandlari, o'n bir mingdan ortiq pensionerlarga, yaqin joylashgan aholi punktlarining kombinatda ishlamaydigan yigirma mingdan ortiq aholisi malakali tibbiy xizmatdan bahramand bo'lishmoqda.

Har yili mehnatkashlar va ularning farzandlarini sog'lomlashtirish uchun 14 000 dan ortiq yo'llanmalar "Gornyak" pansionati, "Lazurnaya" dam olish bazasi, "Metallurg" va "Shaxtyor" sanatoriy-pofilaktoriylari; O'zbekiston va yaqin xorij mamlakatlari sanatoriylariga ajratilmoqda. Bolalar poliklinikalari va stasionarlari tarmog'i tashkil etilgan. Ayollar maslahatxonalarida homilador ayollarni o'z vaqtida hisobga olish va ularni tug'ruq davriga maksimal sog'lomlashtirish bo'yicha ish tashkil etilgan. Yozgi davrda "Orlyonok", "Zolotinka", "Iskorka", "Gorniy", "Olimpies" kabi O'zbekistonning namunaviy oromgohlari bo'lgan shahardan tashqari va shahar oromgohlarida 14 mingdan ziyod bolalar dam olishmoqda. Kombinat Qizilqum mintaqasining madaniy hayotida ham faol ishtirok etmoqda. Xodimlar qobiliyatlarini rivojlantirishlari uchun NKMK tasarrufida 9 ta madaniyat uylari va klublar bo'lib, ularda 140 ta badiiy havaskorlik jamoalari, 20 ta amaliy san'at to'garaklari faoliyat olib borishmoqda, ularda 2000 ta bolalar va kattalar shug'ullanishmoqda. Madaniyatni rivojlantirishning uslubiy markazi "Farxod" madaniyat saroyi bo'lib, u "Qizilqum san'at g'unchalari" va "Golosa Kizilkumov" bolalar tanlovlarining o'tkazilishida tashkilotchi rolini bajarib kelmoqda. Bu tanlovlar kombinatning talantli yoshlarining ijodiy o'sishi uchun tayanch nuqtasi bo'lib xizmat qilmoqda. Madaniyat uylari solistlari va njodiy jamoalari respublika va xalqaro tanlovlarning lauretlari bo'lishib, respublikamizning butun jahon madaniyat doiralarida nufuzining oshishiga o'z hissalarini qo'shishmoqda. Tasviriy san'at studiyasi va yosh texniklar klubi o'quvchilari yuqori natijalarga erishmoqdalar. Bu yerda 280 tadan ortiq bolalar shug'ullanishmoqda. Eng yaxshi ishlar respublikamizda va xorijda o'tkazilgan ko'rgazmalar, tanlovlar va musobaqalarda bir necha marta taqdirlangan.

Kombinat barqaror rivojlanishining asosiy sharti xalqaro standartlarga mos keluvchi ishlab chiqarish uslublarini doimiy mukammallashtirish hisoblanadi. Mazkur yo'nalishda NKMK da sifat, ekologiya va sanoat xavfsizligi menejmentining ISO 9001:2000, ISO 14001:2004, OHSAS 18001:1999 standartlari talablariga mos kelishi integrallangan tizimi joriy etilgan va sertifikatlangan; "Qimmatbaho metallar va fosforit mahsulotini ishlab chiqarish", "Polivinilxlorid va polietilendan trubalar ishlab chiqarish", "Qimmatbaho metallar qotishmalaridan zargarlik buyumlari yaratish va ishlab chiqarish" sohalarida.qo'llaniladigan sertifikatlar olingan; menejmentning joriy etilgan tizimining nazorat auditi o'tkazildi.

London quymalarda qimmatbaho metallar bozori assosiasiyasi 1994 yilda O'zbek affinaj zavodiga optimal yetkazib berish maqomini berdi, 2006 yilda esa bu maqom tasdiqlandi. Navoiy kombinatida ishlab chiqarilayotgan oltin sifatini tasdiqlovchi Tokio tovar birjasining sertifikati olindi. Mustaqillik yillarida kombinat faoliyatida mamlakat ilmiy muassasalarining roli keskin darajada oshdi.

Kombinat uchun ilmiy- tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarining katta hajmini O'zbekiston geotexnologiya ilmiy-tadqiqot va loyihalashtirish institutidan (O'zGEOTEXLITI") tahsqari, O`zR FA yadro fizikasi instituti, "Qiziltepageologiya"DGK, O`zR FA mikrobiologiya instituti, "Texnolog" IIChB, Toshkent davlat texnika universiteti, Toshkent avtomobil yo`llari instituti, O`zR FA Umumiy va noorganik kimyo instituti, O`zR FA o`g`itlar instituti, Navoiy davlat konchilik institutlari bajardilar.

Yangi ishlab chiqarishlarni yarata borib, texnik qayta qurollanish va raqobatbardosh tovarlar chiqarilishini ta'minlab, bizlar qo'llari bilan cho'lning murakkab sharoitlarida shaharlar, zavodlar, konlar qurilgan eng bosh qadriyat -Inson, Mehnatkash, Yaratuvchini unutganimiz yo'q. Biz o'z jamoamiz bilan faxrlanamiz va qayta-qayta takrorlaymiz - mana Qizilqum yerining eng katta boyligi, Navoiy kombinatining oltin zahirasi. Kombinatning ijtimoiy siyosati mehnat va yashash sharoitlarini yaxshilashga, mehnatkashlarning turmush darajasini oshirishga yo'naltirilgan bo'lib, bu uning mintaqaviy rivojlanish va ijtimoiy barqarorlikka salmoqli hissa qo'shishiga imkon beradi.

1991 yilning 1 oktyabrida O'zbekiston Respublikasi Hukumatining qarori bilan NKMK Davlat korxonasi asosida "Qizilqumredmetzoloto" davlat konserti tashkil etilgan bo'lib, uning tarkibiga qurilish, montaj, sozlash, loyiha va ilmiy-tekshirish tashkilotlari kirgan.

NKMK ko'ptarmoqli korxona, rivojlangan sanoat va ijtimoiy infrastrukturaga ega bo'lib, (korxonalarida 60 mingga yaqin kishi mehnat qiladi) oltin (2-GMZni rekonstruksiya qilish hisobidan ma'dan qayta ishlash hajmini yiliga 26 mln. tonnnaga yetkazish va va 3-GMZ ning ikkinchi navbati qurilishi) va uran ishlab chiqarishni faoliyat yuritayotgan korxonalarda mahsulot ishlab chiqarishni ko'paytirish va yangidan foydalanishga kiritilayotgan korxonalar hisobidan ko'paytirmoqda. Bundan tashqari, fosforit zavodi birinchi navbatining ishga tushirilishi va ikkinchi navbati qurilishining tashkil etilishi hisobiga kombinat Hukumat Dasturi- nafaqat mamlakatning qishloq xo'jaligi ehtiyojlari uchun, balki eksport uchun o'g'itlar chiqarish va ishlab chiqarish sohasini yaratishda muvaffaqiyatli ishtirok etmoqda.

Mustaqillik yo'llarida faoliyat yuritayotgan korxonalarni rekonstruksiya qilinishi va yangilarining qurilishi hisobidan NKMKning barcha ishlab chiqarishi modernizasiya qilinib, ular respublikamizda va xorijda ishlab chiqarilgan zamonaviy kon-shaxta, karerichi, ekskavator-transport, metallugiya, burg'ulash, geologiya-qidiruv, qurilish, mashinasozlik, metallga ishlov berish va analitik uskunalar bilan jihozlangan. Ular dunyoda tengi yo'q sifatli hisoblash texnikasi, KIPiA vositalari, loyihalash va konlardan foydalanish kompter texnologiyalari, chiqarilayotgan mahsulot sifatini boshqarish usullariga, oltin, uran, metallga ishlov berish, sulfat kislota, zargarlik, trikotaj va tekstil mahsulotlari, dekorativ toshdan qoplamalar ishlab chiqarishning ilg'or texnologiyalariga ega.

Bularning barchasi NKMKga jahon standartlari darajasida, chiqarilayotgan mahsulot sifati bo'yicha esa- ko'pincha ulardan ortiq bo'lgan yuqori samarali ishlab chiqarishni ta'minlash imkonini beradi. Chiqarilayotgan oltinning tozaligi to'rtta to'qqiz (99.99) bilan kafolatlanadi.

NKMK chiqarayotgan oltin quymalariga London quymalar bozori Arbitraj Laboratoriyasi tomonidan "oltin optimal yetkazib beruvchisi" maqomi berilgan. Bu London qimmatbaho metallar bozorida NKMK chiqarayotgan oltin quymalarida O'zbekiston Respublikasi tovar belgisi ro'yxatga olinganligi, NKMK 2-GMZ sifat nazorati laboratoriyasi esa Londondagi LBMA Arbitraj Laboratoriyasining texnik vakolat ekspertizasidan muvaffaqiyatli o'tganligi dalolatidir.

Uran mahsuloti sifati (uran chala oksida-oksidi) ko'p jihatlari bo'yicha jahon standartlaridan ancha yuqori.

Kombinatning ijtimoiy infrastrukturasi ob'ektlari ko'plab yuzlab kilometrlarni egallagan bo'lib, u yerda ko'z o'ngingizda katta parklari, bog'lari, basseynlari va fontanlari bo'lgan gullab-yashnagan vohalar namoyon bo'ladi. Bu yerda ellikka yaqin millat vakillari: o'zbeklar, russlar, ukrainlar, tatarlar, boshqirdlar, tojiklar, qozoqlar va boshqalar yashab mehnat qilishmoqda.

Kombinat ob'ektlari O'zbekistonning tekislik hududining katta qismida Amudaryo va Sirdaryo daryolarining oralig'ida ("Qizilqum cho'li) joylashgan.