Система Orphus

Shriftning o'lchamini

Qarama-qarshilik

        
Siz bu yerdasiz: Bosh sahifa Выпуск №12 от 28.06.2018 ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR – TEJAMKORLIK OMILI

ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR – TEJAMKORLIK OMILI

Mamlakatimizda ishlab chiqarishning muhim tarmoqlariga tejamkor texnologiyalar, texnika va uskunalar keng jalb etilmoqda. Xalq xo‘jaligining eng ko‘p energiya va resurslar talab etuvchi tarmoqlaridan biri bo‘lgan kon-metallurgiya sanoatida amalga oshirilayotgan loyihalar yuqori natijalarni berayapti. Bu borada Navoiy kon-metallurgiya kombinatida keyin¬gi yillarda amalga oshirilayotgan qator loyihalar, ularning samarasi, kelgusidagi ustuvor vazifalar barchamizni birdek qiziqtiradi. NKMK bosh energetigi o‘rinbosari Qamariddin G‘ulomov bilan suhbatimiz shu haqda bo‘ldi.

Kombinatda ishlab chiqa¬rish hajmining oshishi bilan ma’danni qazib chiqarish, tashish, qayta ishlash, mah¬suldor eritmalarni tayyorlashga ko‘proq energiya resurslari sarflanmoqda. 2010-2017 yillarda tog‘ jinslarini qazib olish 48 foizga, ma’danni qayta ishlash 15,3 foizga, mahsuldor eritmalarni ishlab chiqarish 73,3 foizga ko‘paygani hamda yonilg‘i-mazut iste’moli kamayishi munosabati bilan elektr energiya va tabiiy gaz iste’moli ancha oshgan. Kombinatimizda yonilg‘i-energiya resurslarini tejashga qaratilgan samarali tadbirlar kon ishlari, oltin va uran rudasini qazib olish, tashish va qayta ishlash tannarxini pasaytirishda katta imkoniyat yaratdi.

2001 yilda ishlab chiqilgan “NKMKning 2010 yilgacha energiyani tejash bo‘yicha das¬turi”  2015 yilgacha bo‘lgan davrga uzaytirildi va bu aniq maqsadga yo‘naltirilgan ishlar o‘z natijasini bera boshladi. Hozirgi vaqtda “2017–2021 yillarda energiya sig‘imini pasaytirishning maqsadli parametrlarini bajarishni ta’minlovchi yonilg‘i-energiya resurslarini tejash bo‘yicha tashkiliy-texnik tadbirlar”ga asosan energiyani tejash tizimini yaratish, uni barcha uchastkalarda qo‘llanish, shu yo‘nalishga qaratilgan dasturlarni ishlab chiqish, energiya tejamkor texnologiya va uskunalarni tadbiq etish kabi vazifalar amalga oshirilmoqda.

Kon-qazib olish va qayta ishlash korxonalarida shunday samarali tadbirlarning amalga oshirilishi natijasida 2010-2017 yillarda katta hajmdagi elektr energiya resurslari tejab qolindi. Masalan, 2-gidrometallurgiya zavodida tegirmon bloklarini “Grind Expert” avtomatlashtirilgan boshqarish tizimiga o‘tkazilishi, uskunaning yuklanish darajasini turg‘unlashtirish, birlamchi bosqichda yuklanishni o‘z vaqtida rostlash yo‘li bilan tegirmonning o‘ta yuklanishini bartaraf qilish qayta ishlashning optimal texnologik jarayonini ta’minlamoqda. Bundan tashqari, yangi tizim maydalash agregatlari ishini nazorat qiladi va ularni buzilishdan himoyalaydi, tegirmonlar podshipniklari va dvigatellari harorati oshib ketishining oldini oladi.

Hozirgi kunda zavodda o‘n ettita tegirmon bloklari to‘liq avtomatlashtirilgani bois qayta ishlashga sarflanadigan elektr energiyasi sezilarli darajada kamaydi. Tegirmon bloklarini avtomatlashtirilgan boshqarish tizimiga o‘tilishi bilan jami 45,4 million kilovatt-soat elektr energiyasi iqtisod qilinishiga erishildi.

Kombinatda texnologik qurilma¬larning elektr yuritmalarini boshqa¬rishda chastotali o‘zgargichlarning qo‘l¬la¬nilishi evaziga uskunalar iste’mol qiladigan elektr energiya sarfi 10 foizdan 30 foizgacha tejalmoqda. “EKG” rusumli elektr ekskavatorlarda elektrmashinalar tizimi o‘rniga “Tranzistorli o‘zgartgich-dvigatel” tizimining joriy etilishi rudani qazib olish va yuklashda elektr energiyasi iste’molini 35 foizgacha kamaytirdi. Joriy yilda yettita “EKG” rusumli ekskavatorni yangi tizim asosida modernizatsiya qilish rejalashtirilgan. Bu esa yiliga qo‘shimcha 10,8 million kilovatt-soat elektr energiyasi tejash imkonini beradi.

Kundalik iste’molimizda ham, ishlab chiqarish tarmoqlarida ham an’naviy lampalarni energiya tejovchi lampalarga almashtirilishi o‘zining yuksak samarasini bermoqda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011 yil 2 iyundagi qarori ijrosini ta’minlash maqsadida kombinatda bosqichma-boqich energiyani tejovchi lampalarga o‘tilmoqda. An’anaviy lampalarni svetodiod lampalarga almashtirilishi evaziga 2014-2017 yillarda  29,84  million kilovatt soat elektr energiyasi tejaldi. 2022 yilga borib kombinatda ishlab chiqarish ob’ektlari to‘laligicha svetodiod lampalarga o‘tilishi rejalashtirilgan.

NKMKda fotoelektr stansiyalarini joriy etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda. 2017 yilda “Do‘stlik” agrofirmasida umumiy quvvati 4 kilovattga teng ikkita fotoelektr stansiya foydalanishga topshirildi.

Shimoliy kon boshqarmasida ikkilamchi energoresurslardan oqilona foydalanish maqsadida sulfat kislotasi ishlab chiqarish jarayonida ishlatilgan bug‘dan samarali foydalanish uchun loyiha asosida  quvvati 6 megavatt bo‘lgan bug‘ turbinasi ishga tushirildi. Natijada korxonada ko‘p yillar davomida atmosferaga chiqarib tashlanayotgan ortiqcha bug‘ energiyasidan unumli foydalanilmoqda.

Kombinatimizda energiya tejamkor texnologiyalarni amaliyotga kiritish, mavjud resurslardan oqilona foydalanish sohalarida joriy etilayotgan yana o‘nlab loyihalarni keltirishimiz mumkin. Muhimi, muhtaram Prezidentimiz tomonidan belgilab berilgan ustuvor vazifalar, kombinat rahbariyatining bu boradagi talabchanligi o‘z samarasini bermoqda.

Demak, Navoiy kon-metallurgiya kombinatida muqobil energiya manbalarini qo‘llagan holda elektr energiyasini ishlab chiqarish, tarqatish va iste’mol qilish borasida katta tajriba to‘plangan. Ushbu yo‘nalishda ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Shu maqsadda energiya samaradorligi va energiya tejash sohasi bo‘yicha ekspertlar va amaliyotchi mutaxassislar jalb qilinib, xorijiy tajriba keng o‘rganilmoqda. Bu ishda o‘tgan yili Navoiy davlat konchilik instituti negizida tashkil etilgan O‘zbekiston Fanlar akademiyasining Navoiy bo‘limi yaqin ko‘makchi vazifasini o‘taydi.

Suhbatdosh Azamat ZARIPOV.

 

Biz bilan bog'lanish

  • Umumiy bo‘limi (devonxona): 0(436) 227-71-64, +998 79 227-71-64
  • Ishonch telefoni: 0(436) 227-72-22, +998 79 227-72-22

    Mualliflik huquqi © NKMK, 2015. Barcha huquqlar himoyalangan.   

Axborotdan foydalanish shartlari

Siz bu yerdasiz: Bosh sahifa Выпуск №12 от 28.06.2018 ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR – TEJAMKORLIK OMILI