Система Orphus

Shriftning o'lchamini

Qarama-qarshilik

        
Siz bu yerdasiz: Bosh sahifa Выпуск №7 от 12.04.2018 KOMBINATNING BIRINCHI O‘ZBEK GEOLOGI

KOMBINATNING BIRINCHI O‘ZBEK GEOLOGI

Navoiy kon-metallurgiya kombinati o‘zining 60 yillik yubileyiga tobora yaqinlashib bormoqda. Mustaqillik yillarida kombinat yangi rivojlanish bosqichiga qadam qo‘ydi, malakali kadrlar tayyorlash bo‘yicha izchil ishlar olib borilmoqda. Buning natijasi o‘laroq, murakkab ishlab chiqarish jarayonlariga ixtisoslashgan ulkan korxonani yurtimiz oliy o‘quv dargohlarini bitirgan milliy kadrlar boshqarmoqdalar.

O‘tgan asrning 60-70 yillarida kombinat tizimida milliy kadrlar ozchilikni tashkil qilardi. Mehnat faxriysi Hamid aka Sharipov kombinatning birinchi o‘zbek geologi hisoblanadi. Sizning e’tiboringizga Hamid akaning hayoti va mehnat faoliyati  haqidagi hikoyalaridan iborat lavhalarni havola qilamiz.

Niyatim «Paxtakor» stadionini tomosha qilish edi

Geologiya – ona-zamin sir-sinoatlariga oshno mo‘jiza fan. Aslida bu kasbni tabiatni jonidan sevgan, quyosh qizarib yuz ochishiyu, ming sog‘inch bilan qizarib botishini ko‘rishni istaganlar tanlaydilar. Biroq, men geologiya sohasiga kutilmaganda, do‘stlarimning qistovi bilan kirib kelganman.

Bolaligim Konimex tumani Shodibek qishlog‘ida o‘tgan. Oilada 13 nafar qiz va men bitta o‘g‘il edim.  Maktabda arang uch bahoga o‘qirdim. O‘ninchi sinfni bitirib sinfdoshlar bilan Toshkentga yo‘l oldik. Ularning niyati – o‘qishga kirish, meniki esa «Paxtakor» stadionini tomosha qilish edi. Onam rahmatli 15 so‘mga echki, 45 so‘mga qo‘y sotib pulini berdi. Do‘stlarimning qistovi bilan hujjatlarimni Toshkent davlat universitetining geologiya fakultetiga topshirdim va ne baxtki, talabalik baxtiga muyassar bo‘ldim.

Qornim och, ish topib bering...

Universitetda o‘qishlarim yaxshi edi-yu, moddiy etishmovchilikdan juda qiynalardim. Ota-onam o‘zlari amal-taqal ro‘zg‘or tebratishardi. Bozor kunlari do‘stlar bilan mardikorlikka chiqardik. Birinchi bosqichda Bo‘ka tumanida 29 dekabrgacha paxta terganmiz. Ishlagan pulimga ust-bosh sotib olib, amallab qishdan chiqqanman.

Shunday og‘ir kunlarning birida eshigi peshtoqiga O‘zbekiston Fanlar akademiyasi muxbir a’zosi, geologiya-minerologiya fanlari doktori, professor Ergash Musaevich Isomuhammedov deb yozilgan xonaga kirib: «Qornim och, ish topib bering», - dedim. U talabalarni ishga olmasligini bildirdi. Xo‘rligim kelib chiqib ketdim. Besh-o‘n qadam tashlaganimdan keyin meni chaqirib, qo‘limga 30 so‘m pul tutqazdi. Oradan chamasi yarim oy o‘tib, o‘zi ishlaydigan kafedraga ishga oldi. Ko‘p o‘tmay O‘zbekiston Fanlar akademiyasining «Gidroingeo» geologiya-geofizika institutiga katta laborantlikka ishga qabul qildi. Ollohni bergan ne’mati shu bo‘lsa kerak, moddiy jihatdan o‘zimni ancha tutib oldim.

Olimlardan olgan saboqlarim

Talabalik yillarim nafaqat o‘qish, izlanish,  balki tinimsiz mehnat va chiniqishdan iborat bo‘ldi. O‘zbekiston Fanlar akademiyasiga qarashli Habib Abdullaev nomidagi «Gidroingeo» geologiya-geofizika institutida G‘ani Mavlonov, Ibrohim Xamrabaev, Ergash Isomuhammedov, To‘rabek Dolimov kabi taniqli akademiklardan olgan saboqlarim tufayli  nafaqat sohaga oid bilimlarga, balki hayot ilmiga ham ega bo‘ldim. Ulug‘ ustozlar bilan o‘tkazgan yillarim, ularning bebaho o‘gitlari butun umr qalbimga iftixor bag‘ishlab turadi.

Amaliyot jarayonida Qizilqum hududidan tortib, Hisor tog‘ tizmalarigacha bo‘lgan kengliklarni piyoda kezdim, cho‘l hayotining issiq-sovug‘ini boshimdan kechirdim. Diplom ishimning mavzusi Hisor tog‘ tizmalari geologiyasini o‘rganish edi va men uni muvaffaqiyatli himoya qildim. Ustozlarim meni ilmiy ishga da’vat qilishdi. Ammo yuragim o‘z qishlog‘im – Shodibekdan uzoq bo‘lmagan Zarafshon tomonlarga tortdi va 1969 yilda yo‘llanma bilan Navoiy kon-metallurgiya kombinatiga ishga keldim.

«Birinchi o‘zbek geolog! Yuvish kerak...»

Kombinat kadrlar bo‘limidan Markaziy kon boshqarmasiga qarashli «Muruntov» koniga ishga yuborildim. «Bessopan-Karer-Muruntov» yo‘nalishidagi poezdda kadrlar bo‘limiga bordim. Navbat kutayotgan 60-70 kishidan 15-20 chog‘lisi oliy ma’lumotli va texnikumni bitirgan yoshlar edi. Ular orasida oliy ma’lumotli yagona o‘zbek men edim. Komissiyaga kirishda hayajon bosib, terlab ketdim. Hujjatlarimni ko‘rib, komissiya a’zolaridan biri: «Birinchi mahalliy kadr», - dedi. Boshqa birov: «Birinchi o‘zbek geologi, yuvish kerak», - dedi. Savol-javoblardan bir amallab o‘tdim. Chunki rus tilida erkin gapirolmasdim. Kadrlar bo‘limi boshlig‘i Gennadiy Yaxin Markaziy kon boshqarmasi bosh geologi German Pudan bilan tanishtirdi.

«G‘olib bo‘lishni istasang, til o‘rgan»

Markaziy kon boshqarmasi rahbariyati farzandlarim borligini inobatga olib, 1969 yilning dekabrida oilamizga 3 xonali sherikli uy ajratdi. Menga etuk mutaxassis, ajoyib inson Evgeniy Abramov murabbiylik qildi. Sohaning o‘ziga xos sir-asrorlaridan tortib, hujjatlar bilan ishlashgacha sidqidildan o‘rgatganligi bois undan bir umr minnatdorman. Biroq, rus tilini bilmaganim uchun ko‘p qoqilardim. Bu haqda Zarafshon shahar partiya qo‘mitasi birinchi kotibi Abror Qahhorovga aytganimda, u: «G‘olib bo‘laman, desang, til o‘rgan», - dedi. Shu gap meni hayotga jiddiy qarashga, o‘z ustimda ko‘proq ishlashga undadi. Abror akaning tavsiyasi bilan shahar hududida joylashgan maxsus qismda ma’rifiy-tarbiyaviy mavzuda ma’ruzalar o‘qishni yo‘lga qo‘ydim. Toshkent davlat politexnika institutining Zarafshon filialida kechki guruhlarga dars bera boshladim. «Buxoro haqiqati» gazetasida ishlab chiqarish fidoyilariyu zarafshonlik yoshlar haqida maqolalarim chop etila boshladi.

Z.P.Zarapetyan bilan tanishganim

1970 yil. Qish kunlaridan biri. O‘sha kuni men navbatchi geolog edim. Muruntov konidagi  dispetcher nazorati xonasida kombinat bosh direktori Z.P.Zarapetyan, Markaziy kon boshqarmasi direktori I.F.Vaskaboynik, kon boshlig‘i V.A.Buryan, bosh muhandis V.YA.Koxtaryov, bosh geolog G.Audan, ustozim, katta geolog E.A.Abramovlardan iborat komissiya a’zolariga imtihon topshirdim. Komissiya a’zolari zavodga jo‘natadigan ma’dan shixtovkasi, parmalash ishlaridan keyin ekskavatorlarga yuklashning geologik tartibi to‘g‘risida bir nechta savollar berishdi. Ulug‘ insonlarning salobati bosdimi, biroz hayajonlandim. Rus tilida javob berishga qiynalganim uchun ustozim E.A.Abramov qo‘llab turdi. Sinovdan arang o‘tsamda, xursand edim. Axir men kombinat bosh direktori Z.P.Zarapetyan bilan tanishgandim.

Ha, ko‘p yillar «Muruntov» konida kollektor, uchastka geologi, Markaziy geologiya-qidiruv bo‘limida uchastka geologi, boshliq o‘rinbosari, uchastka boshlig‘i, geologiya-qiduruv partiyasi muhandisi kabi vazifalarda sidqidildan mehnat qilgan Hamid aka SHaripovning qirq yillik faoliyatida qiziqarli voqealar ko‘p bo‘lgan. U qaerda va qanday lavozimda ishlamasin, o‘qib-o‘rganishdan to‘xtamadi, bor bilim va iqtidorini kasbiy mahoratini oshirishga sarfladi. Kombinat rivojini o‘ylab, sidqidildan qilgan mehnatlari e’tirof etildi, Zarap Zarapetyandek ulug‘ inson nazariga tushdi, ulkan davlat arbobi SHarof Rashidov bilan uchrashish baxtiga musharraf bo‘ldi.

E’tibordan kuch olgan yurak

Hayotini mehnatsiz tasavvur qilolmaydigan, g‘ayrat-shijoatli insonlar nafaqaga chiqqanlaridan keyin ularning hayotida qandaydir bir bo‘shliq paydo bo‘ladi. Ana endi kasalliklarga jon kirib, eshik qoqmay bir-bir kirib kela boshlaydilar. O‘n yillar oldin ikki marta jarrohlik amaliyotini boshidan kechirgan qahramonimizni ham nafaqaga chiqqandan so‘ng yurak xuruji bot-bot bezovta qiladigan bo‘lib qoldi. NKMK Tibbiy-sanitariya bo‘limi yo‘llanmasi bilan poytaxtdagi V.Vohidov nomidagi Respublika jarrohlik klinikasida uni tekshirishdan o‘tkazgan shifokorlar yuragiga 4 ta stend qo‘yishni taklif qilishdi. Kombinat tomonidan Hamid akaning jarrohlik amaliyoti uchun 35 million so‘m ajratildi. Biroq, u bu safar jarrohlik stoliga yotishdan voz kechdi va NKMK bosh direktori Q.Sanaqulovga quyidagi mazmunda xat yo‘lladi:

«Hurmatli Quvondiq Sanaqulovich, mening iltimosimni javobsiz qoldirmay jarrohlik amaliyoti uchun ajratgan moddiy ko‘magingiz uchun minnatdorman. Sizning bu e’tiboringiz va bag‘rikengligingiz menga cheksiz kuch-quvvat bag‘ishladi. Shu kundan e’tiboran o‘zimni ancha bardam seza boshladim va jarrohlik amaliyotisiz davolanishga qaror qildim. Toza havoda sayr, suv sporti bilan shug‘ullanish, tinimsiz mashqlar va xalq tabobati bo‘yicha olayotgan muolajalarim bois sog‘ligim kundan kunga yaxshilanib bormoqda. Sizdan menga ajratilgan 35 million miqdordagi moddiy yordamni boshqa muhtojroq bemorga yo‘naltirishingizni so‘rayman. Xayrli ishlaringizga Olloh rivoj bersin».

Yaxshi insonlarning izzat-hurmati va yaqinlarining g‘amxo‘rligi tufayli Hamid aka yana sog‘lom, faol hayotga qadam qo‘ydi.

Ulug‘ yoshda uyg‘ongan shijoat

O‘zbekistonda bugun ro‘y berayotgan ulug‘vor o‘zgarishlardan, O‘zbekiston Prezidenti Sh.Mirziyoevning xalq manfaati va yoshlar kelajagini o‘ylab olib borayotgan mislsiz sa’y-harakatlaridan qahramonimiz ruhiyatida ichki bir jo‘shqinlik paydo bo‘ldi. Ko‘z o‘ngida sodir bo‘layotgan jahonshumul ishlarga o‘z hissasini qo‘shgisi keldi. Boshidan kechirgan issiq-sovuq kunlarini, boy hayotiy tajribasini qog‘ozga tushirish, yosh avlodga o‘rnak bo‘ladigan jihatlarini matbuot nashrlarida chop etishni oldiga maqsad qilib qo‘ydi. Uning kechagi kun yoshlari, o‘qib-o‘rganish yo‘lidagi chekkan zahmatlari haqidagi esdaliklari mahalliy nashrlardan joy ola boshladi.

Kombinatning birinchi o‘zbek geologi ruhi-jonida bo‘y ko‘rsatgan g‘ayrat-shijoat yana yangi ma’rifat eshiklarini ochdi. Joriy yilning 15 yanvaridan boshlab Hamid aka SHaripov Navoiy davlat konchilik instituti rektori Q.Sanaqulovning taklifiga binoan oliy dargohning konchilik fakultetining «Noyob va radiaktiv metallar rudalarini qazish va qayta ishlash» kafedrasiga katta o‘qituvchi vazifasiga taklif etildi. Qahramonimiz bugun talabalarga foydali qazilma konlarini qidirish mutaxassisligi bo‘yicha dars berib, ular bilan o‘zining uzoq yillik boy mehnat tajribasini o‘rtoqlashmoqda. Hamid aka ortda qolgan hayot so‘qmoqlariga nazar tashlar ekan, haqiqiy geologlarga xos bo‘lgan aniqlik va jiddiylik, ishchanlik va sobitqadamlik fazilatlari bilan oshno yashaganidan faxrlanadi. Yarim asrlik jufti haloli Norxol ona bilan qobil farzandlar, ajoyib nabiralar ardog‘ida ekanligi uchun Yaratganga shukronalar aytadi.

Ha, kuchli iroda sohibi, konchilik sohasining etuk mutaxassisi Hamid aka Sharipovning 73 yoshida ochilgan yangi ufq manzaralari xayrli bo‘lsin!

Salima XOLDOROVA,

NKMK tarixi muzeyi mudirasi.

 

Biz bilan bog'lanish

  • Umumiy bo‘limi (devonxona): 0(436) 227-71-64, +998 79 227-71-64
  • Ishonch telefoni: 0(436) 227-72-22, +998 79 227-72-22

    Mualliflik huquqi © NKMK, 2015. Barcha huquqlar himoyalangan.   

Axborotdan foydalanish shartlari

Siz bu yerdasiz: Bosh sahifa Выпуск №7 от 12.04.2018 KOMBINATNING BIRINCHI O‘ZBEK GEOLOGI