Bugungi kunda mamlakatimizda ishlab chiqarish va iqtisodiyot tarmoqlarida qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish, ulardan keng foydalanish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” AJda ham “yashil” energetika doirasida qayta tiklanuvchi energiya manbalarini keng tatbiq etishga alohida eʼtibor qaratib kelinmoqda.

Korxonaning aksariyat sanoat obyektlari Qizilqum kenglikliklarida joylashganligi va ushbu hududda quyosh energiyasidan foydalanish uchun katta imkoniyatlar mavjudligini inobatga olib, so‘nggi yillarda kombinat korxonalarida quyosh fotoelektr stansiyalarini qurish hamda ishlab chiqarish maydonlarida elektr energiyasini saqlash tizimlarini (BESS) joriy etish bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda.

Xususan, 2025-yilnig 1-choragida Navoiy mashinasozlik zavodida 50 kW quvvatli, Nurota tumanidagi “Pistali” koni maydonida 2 300 kW quvvatli quyosh fotoelektr stansiyalari ishga tushirildi. Joriy yilning avgust oyida Zarafshon qurilish boshqarmasida quyosh energiyasidan maksimal samaradorlik olish maqsadida quyosh panellari qiyaligini o‘zgartirish imkonini beruvchi treker tizimi joriy etilgan 500 kW quvvatli fotoelektr stansiyasi foydalanishga topshirildi.

Natijada, kombinatda o‘rnatilgan quyosh fotoelektr stansiyalarilarning umumiy quvvati 10 050 kW ga yetkazilib, yiliga 15,2 mln. kW.h. elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyati yaratildi. Ushbu quyosh fotoelektr stansiyalarilaridan olinadigan elektr energiyasi hajmi maʼmuriy binolar ehtiyojini 100 foizga qoplaydi. Navoiy kon-metallurgiya kombinatida aniq reja belgilangan bo‘lib, ushbu rejaga ko‘ra 2030-yilgacha har yili quyosh fotoelektr stansiyalarilari umumiy quvvatini 5 000 kW ga oshirib boriladi.

Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan yanada samarali foydalanish, barqaror energiya taʼminotini taʼminlash va elektr energiyasi uchun to‘lovga yo‘naltiriladigan mablag‘larni tejash maqsadida elektr energiyasini saqlash bo‘yicha yechimlar ishlab chiqish muhim ahamiyatga ega. Buning uchun hozirgi vaqtda kombinat bo‘linmalarida elektr energiyasini saqlash tizimlarini (BESS) joriy etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda. Dastlabki bosqichda Janubiy kon boshqarmasining ishlab chiqarish obyektlarida 10 MW quvvatli elektr energiyasini saqlash tizimlarini o‘rnatish hamda yaqin kelajakda ularning ulushini kombinat umumiy isteʼmol quvvatida 20 foizgacha oshirish rejalashtirilgan.

Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etishdan ko‘zlangan maqsad anʼanaviy elektr energiyasi manbalarida energiya ishlab chiqarilishi natijasida atmosferaga chiqariladigan zararli gazlar miqdorini kamaytirish, elektr energiyasini ishlab chiqarishda ekologik toza manbalarni keng joriy qilish va ishlab chiqariladigan energiyadan unumli foydalanishdan iboratdir. Bu elektr energiyasini tejashdan tashqari, ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxini kamaytirishda ham muhim o‘rin tutadi.

“NKMK” AJ Matbuot xizmati