So‘nggi yillarda “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” AJ asosiy ishlab chiqarish va boshqaruv jarayonlarini raqamli transformatsiyasini bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda. Raqamlashtirish strategiyasi zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va avtomatlashtirilgan tizimlarni joriy etish orqali korxona faoliyatining samaradorligi, shaffofligi va barqarorligini oshirishga qaratilgan.

NKMK mutaxassislari tomonidan ichki IT-tashabbuslar doirasida transport, ishlab chiqarish jarayonlari, moliya, ishchi-xodimlar, moddiy-texnik taʼminot, energiya resurslari, asbob-uskunalarni taʼmirlash hamda buxgalteriya hisobini boshqarishning korporativ tizimlari ishlab chiqilib, joriy etildi. Ushbu yechimlar barcha asosiy yo‘nalishlarni qamrab olib, kundalik vazifalarni avtomatlashtirish, qo‘l mehnatini kamaytirish, maʼlumotlarni qayta ishlashni tezlashtirish va vazifalar bajarilishini to‘liq nazorat qilish imkoniyatini yaratmoqda.

Geologiya-qidiruv va konchilik ishlari ehtiyojlari uchun maxsus kon-geologiya axborot tizimlari joriy etildi. Ular yordamida geologik maʼlumotlarning yagona elektron bazasi yaratildi, geologik tuzilmalarni raqamli xaritalash amalga oshirilmoqda, konlar zaxirasini hisoblash va konchilik ishlarini loyihalashtirish jarayonlari avtomatlashtirildi. Shuningdek, karyerlarning yon tomonlari deformatsiyalarini prognozlash uchun maxsus modullar ishlab chiqildi. Bu esa karyerlarda xavfsizlikni taʼminlash uchun alohida ahamiyatga ega.

Kombinatning ishlab chiqarish maydonlarida sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalangan holda texnologik jarayonlarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari joriy etildi. Bu yechimlar ishlab chiqarish ko‘rsatkichlarini real vaqt rejimida nazorat qilish, chetlashishlarni oldindan aniqlash va inson omili taʼsirini kamaytirishga imkon beradi. Shu tufayli jarayonlarning barqarorligini oshirish, yo‘qotishlarni kamaytirish va asbob-uskunalarning samaradorligini oshirishga erishildi.

Ochiq oltin konlarida o‘zida avtoag‘dargichlar, burg‘ulash qurilmalari va ekskavatorlarni qamrab olgan sunʼiy yo‘ldosh orqali monitoring qilish va boshqarish tizimi joriy etildi. Mazkur tizim texnikaning aniq joylashuvini aniqlash, ish vaqtini hisobga olish, yuklash va harakatlanishni nazorat qilishni taʼminlaydi. Bu esa logistika samaradorligini oshirish va bekor turib qolishlarni kamaytirishga xizmat qilmoqda.

2024-yil yakunida “Zarmitan” yer osti konida shunga o‘xshash monitoring tizimini joriy etish loyihasi yakunlandi. Ushbu yechim ham harakatlanuvchi texnikani, ham ishchi-xodimlarning harakatlanishini qamrab oladi, bu esa shaxta sharoitida ishlab chiqarish xavfsizligini sezilarli darajada oshirdi.

Raqamlashtirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri axborot xavfsizligini taʼminlashdir. Korxonada maʼlumotlarni himoya qilishning zamonaviy yechimlari, shu jumladan, antivirus tizimlari, tarmoqlararo ekranlar, kiberhujumlarni aniqlash va ularning oldini olish tizimlari joriy etilgan. Ishchi-xodimlarning xabardorligini oshirish maqsadida muntazam ravishda treninglar, kurslar va seminarlar o‘tkazilmoqda. Mutaxassislarning malakasini oshirish uchun Toshkent shahridagi IT Park hamda bir qator ixtisoslashtirilgan oliy o‘quv yurtlari va o‘quv markazlari bilan hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan.

2024-yilda xalqaro konsalting kompaniyasi vakillari bilan hamkorlikda 2030-yilgacha raqamli transformatsiya strategiyasi ishlab chiqildi va tasdiqlandi. Mazkur hujjat geologiya-qidiruv, qazib olish, maʼdan qayta ishlashni raqamlashtirish, yordamchi vazifalarni avtomatlashtirish hamda boshqaruv qarorlarini qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash uchun zamonaviy tahliliy vositalarni joriy etish kabi ustuvor yo‘nalishlarni belgilaydi.

2024-yil yakunlari bo‘yicha “NKMK” AJ O‘zbekiston Respublikasi xo‘jalik yurituvchi subyektlari o‘rtasida raqamli rivojlanish respublika reytingida birinchi o‘rinni egallagani raqamlashtirishga tizimli yondashuvning samaradorligini tasdiqladi.

Tasdiqlangan “yo‘l xaritasi”ga muvofiq raqamli loyihalarni amalga oshirish davom etmoqda. Asosiy maqsad tez o‘zgaruvchan sanoat muhitida har qanday ko‘lamdagi vazifalarni hal etishga qodir bo‘lgan barqaror va moslashuvchan raqamli ekotizimni yaratishdan iborat.

Ruslan XAYRULLIN,

“NKMK” AJ AKTB boshlig‘i o‘rinbosari.