5-iyun – Butunjahon atrof-muhitni muhofaza qilish kuni sifatida keng nishonlanib kelinadi. Har yili sana munosabati bilan barcha xalqlar jipslashib, atrof-muhitni muhofaza qilishga, ona tabiatimizni asrab qolishga o‘z hissasini qo‘shishga harakat qilishadi. Navoiy kon-metallurgiya kombinatida ham bu masalaga katta eʼtibor qaratilib, tabiatni asrab-avaylash va tiklashga doir dolzarb vazifalarni amalga oshirib kelayotir.

Bugungi kunda yurtimizda ishlab chiqarish va iqtisodiyot tarmoqlarida qayta tiklanuvchi energiya manbalarini tadbiq etish, ulardan keng foydalanish, shuningdek energiya taqchilligini oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. So‘nggi yillarda energetika barqarorligi uchun sohada juda ko‘p ishlar qilinmoqda. Bu borada “O‘zbekiston-2030” strategiyasida: “Yashil iqtisodiyot”ga o‘tish, uning asosi bo‘lgan qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanish ko‘rsatkichlarini keskin oshirish ko‘zda tutilgan. Navoiy kon-metallurgiya kombinatida ham yashil energetika, energiya samaradorligiga qayta tiklanuvchi energiya manbalarini keng joriy etish, atrof-muhitga zararli chiqindilarni kamaytirishga alohida eʼtibor qaratib kelinmoqda.

- “NKMK” AJ boshqarmasi binolari uchun elektr energiyasini muqobil energiya manbalaridan olish maqsadida quvvati 100 kW bo‘lgan quyosh fotoelektr stansiyasi ishga tushirilgani isteʼmolchilarni elektr bilan ishonchli taʼminlash imkonini berdi. Bu fotoelektr stansiyasi yiliga 200 ming kW.h. elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatiga ega bo‘lib, ishlab chiqariladigan energiya boshqarma binosi yillik ehtiyojining 43,9 foizini qoplaydi. Xuddi shunday fotoelektr stansiyalar Nazorat-o‘lchov asboblari va avtomatika markaziy laboratoriyasi hamda Tarmoqlar va podstansiyalar sexida ham o‘rnatildi, - deydi “NKMK” AJ Atrof-muhit muhofazasi bo‘limi boshlig‘i H.Baqoyev.

Navoiy mashinasozlik zavodida 500 kW quvvatli, “Qizilqum” kon boshqarmasi “Pistali konida oltin tarkibli maʼdanlarni qazib olish va qayta ishlash majmuasini qurish (6-GMZ)” loyihasi doirasida 100 kW quvvatli fotoelektr stansiyani loyihalashtirish va qurish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.

Davlatimiz rahbarining 2023-yil 16-fevraldagi “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori ijrosi yuzasidan kombinat ishlab chiqarish obyektlarida 2024-yilga qadar ishga tushirilgan quyosh fotoelektr stansiyalarining umumiy quvvati 1 450 kW ni tashkil etgan bo‘lsa, yil oxiriga kelib qo‘shimcha 5 800 kW bo‘lgan quyosh fotoelektr stansiyalar ishga tushirildi va ularning quvvati 5 barobarga oshdi.

- Bugungi kunda kombinatning barcha maʼmuriy binolari fotoelektr stansiyalardan olinadigan elektr energiya bilan to‘liq taʼminlandi. Joriy yilning yanvar oyida Nurota tumanidagi “Pistali” koni maydonida umumiy quvvati 2 300 kW dan ortiq bo‘lgan fotoelektr stansiyasining qurilish-montaj ishlari yakuniga yetkazildi hamda to‘liq ishga tushirildi va bu bilan kombinatda fotoelektr stansiyalari quvvati 9 550 kW ga yetkazildi. Natijada fotoelektr stansiyalardan yiliga 14,3 mln. kW.h. elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyati yaratiladi. Hozirda kombinat elektr energiyasi isteʼmolining qariyb 15,2 foizi Tomdi tumanida (NKMK ishlab chiqarish obyektlari yaqinida) foydalanishga topshirilgan 500 MW quvvatga ega shamol elektr stansiyasida ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasi hisobidan qoplanmoqda. “Yashil energiya”dan foydalanish ulushini yil sayin oshirib borish kombinatning xalqaro reytingini o‘stirish hamda xorijiy investorlarni jalb qilish imkoniyatini yaratadi, - deydi Bosh energetik o‘rinbosari I.Shukurlayev.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil noyabr oyida Navoiy viloyatiga tashrifi davomida Davlat rahbari tomonidan 15 dan ortiq loyihalar, shu jumladan, Tomdi tumanidagi 500 MW quvvatga ega fotoelektr stansiya qurilishi loyihasiga start berildi. Ushbu FES ishga tushirilgandan so‘ng, yiliga 1 mlrd. kW.h. ga yaqin elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyati yaratiladi. Bu esa kombinatning yillik elektr energiyasi isteʼmolining 20 foiziga to‘g‘ri qeladi.

Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etishdan ko‘zlangan maqsad atrof-muhitning ifloslanishi va yemirilishining oldini olish, energiyani behuda ishlab chiqarmaslikdan iboratdir. Bu, katta miqdorda elektr energiyasini tejashdan tashqari, ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxini kamaytirishga ham olib keladi.

“NKMK” AJ Matbuot xizmati